اقدامات متقابل پهپاد به دو دسته پدافند فعال و غیرعامل تقسیم می شود، اولی با تداخل پهپاد را از بین می برد، از جمله تداخل الکترونیکی، لیزر و غیره. دومی از تشخیص و هشدار اولیه از جمله رادار، فوتوالکتریک و غیره استفاده می کند. هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. انتخاب بستگی به نیازها و سناریوهای دفاعی دارد. در ادامه به تشریح اصول دو نوع فناوری دفاعی می‌پردازیم:
اصل فناوری دفاع فعال
سیستم‌های دفاع فعال برای حمله به پهپادهای مهاجم با پارازیت مستقیم یا نابود کردن آنها طراحی شده‌اند. چنین سیستم‌هایی معمولاً شامل پارازیت‌های الکترونیکی، سلاح‌های لیزری، سلاح‌های انرژی هدایت‌شده و ابزارهای کشنده سخت مانند موشک‌ها و رهگیرها هستند.
1. تداخل الکترونیکی: از طریق انتشار فرکانس خاصی از سیگنال های الکترومغناطیسی، در ارتباط بین پهپاد و ایستگاه کنترل زمینی اختلال ایجاد کنید، به طوری که پهپاد نمی تواند دستورالعمل ها را دریافت کند، در نتیجه توانایی پرواز را از دست می دهد. این تکنیک دارای مزایای عملکرد ساده و هزینه کم است، اما فاصله تداخل و اثر آن به شدت تحت تأثیر عوامل محیطی است.
2. سلاح های لیزری: از پرتوهای لیزر پرانرژی برای نابودی مستقیم هواپیماهای بدون سرنشین استفاده کنید. ضربه لیزری دارای ویژگی های سرعت بالا و دقت بالا است، اما هزینه آن بالا است و الزامات فنی اپراتور سختگیرانه است.
3. سلاح‌های انرژی هدایت‌شده: مشابه سلاح‌های لیزری، اما ممکن است از نوع متفاوتی از پرتوهای انرژی (مانند امواج مایکروویو یا امواج میلی‌متری) برای از بین بردن یا از کار انداختن پهپاد استفاده کنند.
4. کشتن سخت یعنی: مانند موشک و رهگیر که هواپیماهای بدون سرنشین را با برخورد مستقیم یا انفجار منهدم می کند. این رویکرد اغلب برای حفاظت از اهداف با ارزش یا مناطق مهم استفاده می شود، اما پرهزینه است و می تواند باعث آسیب جانبی شود.
مزیت سیستم‌های دفاع فعال این است که می‌توانند به سرعت تهدیدات پهپادها را شناسایی کرده و به آنها پاسخ دهند و مستقیماً خطرات امنیتی احتمالی را با پارازیت یا انهدام پهپادهای دشمن از بین ببرند. با این حال، آنها همچنین دارای معایبی هستند، مانند هزینه بالا، خطر آتش سوزی دوستانه و مسائل حقوقی و اخلاقی.
اصل فناوری پدافند غیرعامل
سیستم های پدافند غیرعامل به جای حمله مستقیم به تهدیدات پهپادها از طریق شناسایی و هشدار اولیه پاسخ می دهند. چنین سیستم هایی شامل رادار، آشکارسازهای نوری، حسگرهای صوتی و تجهیزات نظارت بر سیگنال هستند.
1. رادار: با ارسال و دریافت امواج الکترومغناطیسی برای تشخیص حضور و مکان پهپادها. سیستم رادار برد تشخیص طولانی و دقت بالایی دارد، اما ممکن است تحت تأثیر عواملی مانند آب و هوا و زمین قرار گیرد.
2. آشکارساز نور: استفاده از اصول نوری برای تشخیص حضور و مکان پهپادها. ردیاب‌های نوری رایج شامل دوربین‌ها و حسگرهای مادون قرمز هستند که می‌توانند حرکت هواپیماهای بدون سرنشین را در زمان واقعی نظارت کنند و هشدارهای اولیه را صادر کنند.
3. حسگرهای صوتی: حضور پهپادها را با تشخیص امواج صوتی ایجاد شده هنگام پرواز تشخیص می دهند. سنسورهای آکوستیک مزایای کم هزینه و استقرار آسان را دارند، اما فاصله و دقت تشخیص را می توان تحت تأثیر عواملی مانند نویز محیط و زمین قرار داد.
4. تجهیزات مانیتورینگ سیگنال: با نظارت بر سیگنال ارتباطی بین پهپاد و کنترل از راه دور برای تشخیص وجود و مکان آن. این دستگاه ها می توانند طیف وسیعی از فرکانس ها را پوشش دهند و ویژگی های سیگنال پهپاد مانند فرکانس، زاویه و فاصله را شناسایی کنند.
از مزایای سیستم های پدافند غیرعامل می توان به کم خطر بودن، مقرون به صرفه بودن و رعایت قوانین اشاره کرد. آنها به تهدیدات پهپادها از طریق نظارت و هشدار اولیه پاسخ می دهند، نه خرابکاری مستقیم، بنابراین خطر آتش دوستانه و آسیب های جانبی کم است. در عین حال در مقایسه با سامانه‌های پدافند غیرعامل، سامانه‌های پدافند غیرعامل هزینه‌های عملیاتی کمتری دارند و برای استقرار طولانی‌مدت و پوشش‌دهی در مقیاس بزرگ مناسب هستند. با این حال، سیستم های پدافند غیرعامل دارای معایبی نیز هستند، مانند تاخیر در واکنش، اتکا به اقدامات پیگیری و پیچیدگی فنی.
به طور خلاصه، سامانه‌های پدافند عامل و پدافند غیرعامل هر کدام دارای مزایا و معایبی هستند و باید با توجه به نیازها و سناریوهای پدافندی، انتخاب خاصی تعیین شود. پدافند فعال برای حفاظت از اهداف پرخطر و با ارزش قابل استفاده است و می تواند مستقیماً تهدیدات را از بین ببرد. از سوی دیگر پدافند غیرعامل برای پوشش گسترده و پایش طولانی مدت مناسب است و قابلیت های هشدار اولیه مستمر را ارائه می دهد.
